Türkiye-Anadolu işitsel işleme bozukluğu tarama anketinin (TAIBTA) geliştirilmesi ve standardizasyonu
Fulya Yalçınkaya1
, Işık Sibel Küçükünal2
, Kürşad Karakoç3
, Banu Müjdeci3
1Independent Researcher (Retired Professor), Sinop, Türkiye
2Department of Speech and Language Therapy, Faculty of Health Sciences, Gazi University, Ankara, Türkiye
3Department of Audiology, Faculty of Health Sciences, Ankara Yıldırım Beyazıt University, Ankara, Türkiye
Anahtar Kelimeler: İşitsel işlemleme bozukluğu, anket, tarama, Türkiye.
Özet
Amaç: Bu çalışmada işitsel işlemleme bozukluğu (İİB) semptomlarına yönelik tarama anketi geliştirildi.
Hastalar ve Yöntemler: 01 Mart 2022 ile 01 Haziran 2024 tarihleri arasında sekiz resimli maddeden oluşan Türkiye-Anadolu İşitsel İşleme Bozukluğu Tarama Anketi (TAIBTA) geliştirildi. Anket, iki gruba uygulandı: Dil İletişim Profili (DİP) için ≥153 puan alan 92 sağlıklı birey (46 erkek, 46 kadın; ort. yaş: yıl; 20.7±1.4 dağılım, 18-23 yıl) ile davranışsal işitsel testlere dayanarak İİB tanısı konan ve DİP testinde <153 puan alan yaş uyumlu 30 erişkin birey (15 erkek, 15 kadın; ort. yaş: 21.3±1.9 yıl; dağılım, 18-24 yıl). Anketin geçerlilik analizi için açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapıldı. İç tutarlılık, Cronbach alfa analizi ile değerlendirildi. Test-tekrar test güvenirliği, sınıflar arası korelasyon katsayısı (ICC) ile değerlendirildi ve destekleyici analiz olarak Spearman korelasyon katsayısı bildirildi.
Bulgular: Doğrulayıcı faktör AFA sonucu iki faktörlü, sekiz maddelik modelin, uyum indeksleri ile desteklendiği ve veriye iyi bir uyum sergilediği belirlendi. Chronbach alfa analizi anketin yeterli iç tutarlılığa sahip olduğunu (α=0.81) gösterdi. Anket, anlamlı bir Spearman korelasyon katsayısı ile (ρ=0.637, p=0.006) gösterildiği üzere kabul edilebilir zaman içi kararlılık sergiledi ve yüksek bir sınıflar arası korelasyon katsayısı (ICC=0.89) ile yansıtıldığı üzere iyi bir mutlak uyum gösterdi.
Sonuç: Çalışma sonuçlarımız TAİBTA’nın güvenilir, duyarlılığı yüksek, rutin olarak kullanılabilecek bir tarama anketi olduğunu göstermektedir. Anketin tarama amaçlı rutin kullanımı ile İİB riski saptanabilir.